Opodatkowanie fundacji rodzinnej – jak wygląda podatek od świadczeń wypłacanych beneficjentom?

Artykuł sponsorowany.

Jednym z najczęściej zadawanych pytań przez osoby rozważające założenie fundacji rodzinnej jest kwestia opodatkowania środków, które fundacja wypłaca beneficjentom. Zrozumienie tego mechanizmu jest kluczowe dla oceny rzeczywistych korzyści ekonomicznych struktury – i dla uniknięcia rozczarowania wynikającego z nieznajomości szczegółów przepisów.

Jak działa podatek od świadczeń fundacji rodzinnej na poziomie samej fundacji?

Fundacja rodzinna, wypłacając świadczenia beneficjentom, jest co do zasady zobowiązana do zapłaty podatku CIT w wysokości 15% podstawy opodatkowania. Podatek ten jest związany z przekazaniem świadczenia, a nie z osiągnięciem przez fundację dochodu na zasadach właściwych dla standardowego CIT.

Opodatkowanie fundacji rodzinnej na etapie realizacji świadczeń różni się więc od typowego mechanizmu opodatkowania dochodu spółki. Zobowiązanie podatkowe powstaje w związku z przekazaniem świadczenia beneficjentowi, co należy uwzględnić przy planowaniu przepływów finansowych fundacji.

Jak wygląda opodatkowanie po stronie beneficjenta?

Sposób opodatkowania świadczenia po stronie beneficjenta zależy między innymi od jego relacji z fundatorem oraz – w przypadku fundacji mających więcej niż jednego fundatora – od proporcji mienia przypisanej poszczególnym fundatorom.

Fundator oraz beneficjenci należący w stosunku do niego do tzw. grupy zerowej, obejmującej m.in. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, mogą korzystać ze zwolnienia z PIT. Zwolnienie nie musi jednak obejmować całego otrzymanego świadczenia. Jego zakres jest powiązany z proporcją mienia wniesionego do fundacji, która zgodnie z przepisami jest przypisana danemu fundatorowi.

Ma to szczególne znaczenie w fundacjach rodzinnych utworzonych przez więcej niż jednego fundatora. Jeżeli beneficjent należy do grupy zerowej tylko względem jednego z nich, zwolnienie z PIT może obejmować jedynie odpowiednią część świadczenia wynikającą z przypisanej temu fundatorowi proporcji mienia. Nie można więc przyjąć, że każde świadczenie na rzecz osoby należącej do grupy zerowej zawsze wiąże się wyłącznie z 15-procentowym CIT płaconym przez fundację.

Beneficjenci, którzy nie korzystają ze zwolnienia, mogą natomiast podlegać opodatkowaniu PIT od otrzymanych świadczeń. Z tego względu przy określaniu kręgu beneficjentów należy uwzględnić nie tylko relacje rodzinne, ale również strukturę fundatorów i proporcje przypisanego im mienia.

Jak działa mechanizm opodatkowania przy świadczeniach niepieniężnych?

Fundacja może przekazywać beneficjentom nie tylko środki pieniężne, ale również świadczenia niepieniężne, np. nieruchomości, udziały w spółkach czy inne składniki majątku. W takich przypadkach dla rozliczenia podatku konieczne jest prawidłowe ustalenie wartości świadczenia zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów podatkowych.

Forma świadczenia ma więc znaczenie dla sposobu jego rozliczenia i dokumentowania. Przed przekazaniem składników majątku o znacznej wartości warto przeanalizować skutki podatkowe konkretnej transakcji, w tym sposób ustalenia podstawy opodatkowania oraz ewentualne obowiązki podatkowe beneficjenta.

Jakie pułapki podatkowe czyhają na fundacje przy wypłatach świadczeń?

Jednym z obszarów wymagających szczególnej uwagi jest finansowanie przez fundację wydatków dotyczących beneficjentów, np. opłacanie ich prywatnych rachunków czy zakupów. Sam fakt, że pieniądze nie zostały bezpośrednio przelane na rachunek beneficjenta, nie oznacza jeszcze, że dana płatność pozostaje poza zasadami opodatkowania właściwymi dla świadczeń fundacji rodzinnej. Każdy taki wydatek powinien zostać oceniony pod kątem jego charakteru i podstawy prawnej.

Istotne jest również odpowiednie uregulowanie świadczeń w statucie fundacji. Zgodnie z ustawą statut powinien określać beneficjenta lub sposób jego określenia, a także zakres przysługujących mu uprawnień. Zasady realizowania świadczeń powinny więc odpowiadać przyjętej konstrukcji fundacji i sposobowi zabezpieczenia interesów jej beneficjentów.

Przy planowaniu wypłat nie należy natomiast zakładać, że samo rozłożenie jednego świadczenia na kilka mniejszych transferów pozwoli zmniejszyć podatek. Przepisy dotyczące opodatkowania świadczeń fundacji rodzinnej nie przewidują takiej korzyści wyłącznie ze względu na częstotliwość wypłat.

Firma Marianski Group doradza przy projektowaniu polityki świadczeń fundacji rodzinnych, z uwzględnieniem konsekwencji podatkowych, obowiązujących przepisów oraz postanowień statutu.